هواشناسی کوهستان بولتن پيشبينی کوهستان هشدار پايش و توسعه مقالات و کتب مرتبط تماس با ما ارسال عکس معرفی

کارست و غارهای میراث جهانی

کارست و غارهای میراث جهانی

مقدمه‌ی مترجم
بسیاری از ژئوسایت‌های با ارزش و غیرقابل جابجایی کره‌ی زمین نه تنها به خاطر یک ملت، بلکه تمام بشریت بایستی شناسایی، بررسی و حفاظت شوند. این سایت‌ها، بخاطر ویژگی استثنایی بودن، دارای ارزش جهانی ویژه هستند. به عبارتی، اهمیت فرهنگی و طبیعی آنها از حد مرزهای سیاسی فراتر رفته و برای نسل کنونی و آینده‌ی بشر، وجود، بقاء و حفاظت از آنها، اهمیت جهانی پیدا می‌کند. بر اساس مفاد پیمان نامه‌ی میراث جهانی که در سال 1972 به امضای دولت‌های عضو رسید، پس از پرونده سازی و اعلام موجودیت چنین سایت‌هایی توسط دولت-های عضو، چنانچه کمیته‌ی میراث جهانی سایتی را بر اساس معیار فرهنگی، طبیعی و یا ترکیبی از فرهنگی و طبیعی حائز ارزش جهانی ویژه بداند، آن سایت در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار می‌گیرد. 10 معیار( 6 معیار فرهنگی و 4 معیار طبیعی) برای انتخاب سایت‌ها در نظر گرفته شده است. تاکنون(مرداد ماه 1390)، 936 سایت در 153 کشور در فهرست قرار گرفته‌اند که 725 سایت بر اساس معیار فرهنگی، 183 سایت بر اساس معیار طبیعی و 28 سایت به طور ترکیبی انتخاب شده‌اند. ارقام فوق نشان می‌دهد که اکثر دولت‌ها، بویژه در منطقه‌ی خاورمیانه، در معرفی سایت‌های فرهنگی اهتمام بیشتری داشته‌اند. از ایران،13 سایت در فهرست میراث جهانی قرار گرفته‌اند که معیار انتخاب تمام آنها فرهنگی بوده‌است. علاوه بر این تعداد، 56 سایت نیز در فهرست بررسی مقدماتی قرار گرفته‌اند که خوشبختانه در بین این گروه، تعدادی از چشم‌اندازهای طبیعی مانند کوههای سبلان، دماوند، غار علیصدر و دریاچه‌ی هامون قرار دارد و در صورت تصویب نهایی، به فهرست میراث جهانی یونسکو افزوده خواهد شد.
در این کتاب به صورت موضوعی فقط به سایت‌های میراث جهانی که در گروه اشکال کارست (انحلالی) قرار گرفته‌اند، پرداخته شده است. با توجه به گستردگی و تنوع اشکال کارست آهک، مانند غار قوری قلعه در پاوه، علیصدر در همدان، کتله خور در زنجان و چال نخجیر در محلات، فقط غار علیصدر در فهرست آزمایشی میراث جهانی یونسکو قرار گرفته است. وفور گنبدهای نمکی در جزایر ایرانی خلیج فارس، در کوههای زاگرس، بویژه در قسمت جنوب شرقی (فارس و هرمزگان) و به صورت پراکنده در ایران مرکزی (جنوب سمنان) و شمال غرب ایران، نمونه‌های بسیار جالبی برای قرار گرفتن در فهرست میراث جهانی هستند. حتی بزرگترین غار نمکی دنیا (نمکدان 3 )در جزیره‌ی قشم هم در این فهرست دیده نمی‌شود. با توجه به این که هنوز تعداد کمی از سایت‌های کارست نمک به میراث جهانی معرفی شده است، شناسایی و معرفی اینگونه سایت‌ها باید در الویت قرار گیرد. نمکیر (روانه‌ی نمکی تشکیل شده در گنبد نمکی) در منطقه‌ی لارستان فارس یکی از نمونه‌های بسیار جالب و دیدنی است که در این گزارش به آن اشاره شده است. علاوه بر دو مورد کارست آهک و نمک که به آن اشاره شده، عملکرد چشمه‌های تراورتن‌ساز هم، لندفرم‌های بسیار جالب و دیدنی کارستی را در سرزمین ایران پدید آورده است. اشکال بسیار دیدنی و متنوع بجا مانده از چشمه‌های فعال و متروک در آذر شهر، تخت سلیمان تکاب، باداب سورت ساری نمونه‌هایی هستند که با موارد مشابه خود که در میراث جهانی به ثبت رسیده‌اند، برابری می‌کنند. طبیعی است که، بهترین نمونه‌های کارست در فهرست میراث جهانی قرار می‌گیرند و از تصویب نمونه‌هایی با کیفیت مشابه خودداری می‌شود. بنابراین زمان معرفی و پرونده سازی سایت‌ها در یونسکو اهمیت بسیار زیادی دارند.
امید است مطالعه‌ی این کتاب، استادان، دانشجویان وعلاقه‌مندان به علوم زمین( جغرافیا و زمین شناسی) و گردشگری و حفاظت از محیط زیست را به معرفی و شناساندن اینگونه سایت‌ها ترغیب کرده و در مرحله بعد سازمان‌های مسئول، مقدمات لازم برای پرونده‌سازی و ثبت آنها در میراث جهانی را فراهم نمایند.

رضا خوش رفتار
تابستان 1390

هواشناسی کوهستان | بولتن | پايش و توسعه | مقالات و کتب مرتبط | تماس با ما | ارسال عکس | معرفی

الوند | آزادکوه | بغرو | تفتان | توچال | درفک | دماوند | سبلان | سماموس | سنبران | سهند | شاه معلم | علم کوه | قاش مستان | هزار

طراحی و اجرا: حسین حسين پور [هواشناسی استان گيلان]